• Post author:
  • Reading time:9 min(s) read

Ostrów Tumski jest dzielnicą Wrocławia położoną na północny-wschód od rynku. Wielbiciele sztuki sakralnej na pewno znajdą tu dla siebie całą masę atrakcji w postaci zabytków takich jak katedry, kościoły, kapliczki. Ostrów Tumski, nie tylko dla artystów! 

Niezwykła architektura sprawia, że jest to idealne miejsce na spacer. Co więcej, ścieżki tumskie zaprowadzą Cię do oddalonego o zaledwie 90m Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Wrocławskiego czy rynku starego miasta (ok. 2km).

Wrocławski Ostrów Tumski – historia

źródło: pwr.edu.pl

Kiedy powstał Ostrów Tumski?

Ostrów Tumski to najstarsza część Wrocławia. Niektóre źródła historyczne wskazują VI wiek jako datę osiedlenie się na tym terenie Słowiańskiego plemienia Ślężan, wówczas była to wyspa otoczona rzeką Odrą. 

Od własności królewskiej po kościelną 

Ostrów Tumski od XII wieku pozostaje wyłączną własnością Kościoła. Znajdujący się niegdyś słup granicznym na Moście Tumskim wyraźnie wyznaczał granicę strefy kościelnej z resztą miasta, a wyspę obowiązywały swoiste prawa Państwa Kościelnego.

Początek końca Katedralnej Wyspy

W XIX w północne koryto Odry zostało zasypane, tym samym Ostrów Tumski przestał być wyspą.

Ostrów Tumski dzisiaj

Obecnie na terenie Placu Katedralnego znajdziemy: Rezydencje Arcybiskupa , Metropolitalne Wyższe Seminarium Duchowne, Muzeum Archidiecezjalne oraz szereg zabytkowych budynków sakralnych.

Ostrów Tumski – etymologia nazwy

Nazwa Ostrów Tumski tłumaczona jest jako Wyspa Katedralna. Ma to związek z rozgałęzieniem się rzeki na odnogi i powstaniu wysp, które dawniej nazywano “ostrowami”. Słowo “toum” w języku staroniemiecki oznaczało “katedrę”. 

Kościół św. Idziego we Wrocławiu

Kluskowa Brama we Wrocławiu

Wzniesiony w latach dwudziestych XIII wieku w stylu romańskim, Kościół św. Idziego jest najstarszym kościołem we Wrocławiu

Bramka przy Kościele św. Idziego nazywana jest Bramą Kluskową. Dlaczego? O tym opowiada wrocławska legenda o Bramie Kluskowej:

“Kiedy zmarła żona Konrada z Dąbia sąsiedzi nie wiedzieli co bardziej opłakuję: żonę Agnieszkę czy wspaniałe  potrawy, które przygotowywała. Żona ów mężczyzny słynęła ze świetnej kuchni, a największym przysmakiem jej męża były kluski śląskie. Zrozpaczony śmiercią żony mężczyzna nie chciał dopuścić do siebie myśli, że już nigdy nie zje klusek śląskich swojej żony. Pewnego dnia mężczyzna zmęczony harmidrem wrocławskiego targu spoczął pod Kościołem św. Idziego. Znużony upałem, zasnął. Wtedy we śnie ujrzał swoją zmarłą żonę, która zmartwiona stanem zdrowia męża postanowiła wręczyć mu magiczny garnek klusek śląskich, który każdego ranka będzie napełniał się na nowo. Warunkiem było pozostawienie jednej kluski na dnie kociołka. Po przebudzeniu mężczyzna nie mógł uwierzyć własnym oczom. Przed nim leżał garnek pełen klusek śląskich. Bez wahania chwycił za widelec i zabrał się za jedzenie ulubionej potrawy. Wnet została jedna kluska, mężczyzna nie mógł się oprzeć i już miał zjeść ostatnią kluskę kiedy ta wzbiła się w górę osiadając na bramę kościoła zamieniając się w kamień. Oczywiście czar prysł a kociołek już nigdy więcej nie napełnił się kluskami.

A owa kluska z kamienia do dziś zdobi przykościelną bramę. 

Katedra św. Jana Chrzciciela 

Katedra św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu

XIII wieczna katedra w stylu gotyckim stanowi najważniejszy obiekt Ostrowa Tumskiego.

Od swojego powstania Katedra św. Jana Chrzciciela przechodziła liczne przebudowy.  Przed jej wejściem znajduję się Pomnik Najświętszej Maryi Panny z Dzieciątkiem.

Ołtarz biskupa Jerina

Srebrny ołtarz ufundowany przez biskupa Andreasa Jerina z 1590 po wielu latach wraca i na nowo zdobi Katedrę św. Jana Chrzciciela. 

Ołtarz otwarty, przedstawia ukrzyżowanego Chrystusa z Marią i św. Janem Ewangelistą u podstawy krzyża. Ołtarz zamknięty, przedstawia sceny związane z Janem Chrzcicielem.

Pentaptyk Zaśnięcia NMP

Pentaptyk przedstawiający scenę Zaśnięcie Najświętszej Maryji Panny autorstwa Ercole Ferrata został przeniesiony z katedry do Kolegiaty św. Krzyża na Ostrowie Tumskim, 

Kaplica Św. Elżbiety

Kaplica Św. Elżbiety powstała pod koniec XVII w. To projekt autorstwa włoskiego architekta Giacomo Scianziego i Domenico Guidi.

Kaplica Elektorska

Kaplica Elektorska (Bożego ciała) wzniesiona w XVIII w. według projektu wiedeński artysta Bernharda Fischera von Erlach.

Kaplica Mariacka

Kaplica Mariacka w stylu barokowaym znajduję się pomiędzy Kaplicą św. Elżbiety a Kaplicą Elektorską. Kaplica jest dziełem mistrza Pieszko. Za czas budowy przypisuję się okres pomiędzy rokiem  1345 a 1369. 

Katedra została w większej jej części zniszczona podczas Drugiej Wojny Światowej. Jej odbudowa miała miejsce w drugiej połowie XIX wieku.

Warto dodać, że z katedralnej wieży rozpościera się malowniczy widok Wrocławia.

Pomnik św. Jana Nepomucena we Wrocławiu 

Pomnik Św. Jana Nepomucena

Na placu kościelnym znajduję się XVIII wieczna rzeźba Jana Nepomucena. Mierzący około 9.5 metrów monument jest największym na świecie posągiem przedstawiająca Jana Nepomucena. 

Postać Jana Nepomucena uznana jest za patrona dobrej spowiedzi. Związku można doszukiwać się w legendzie o Janie i królu Wacława IV, która zresztą uwieczniona została na pomniku w postaci czterech płaskorzeźb. Są to cztery ważne sceny z życia Jana: spowiedź królowej Zofii; pielgrzymska ścieżka Jana; rozmowa Jana z królem Wacławem; śmierć Jana poprzez wrzucenie go do rzeki Wełtawy.

Kościół Świętego Krzyża

Kolegiata Świętego Krzyża i Bartłomieja we Wrocławiu

Budowla sakralna z roku 1288 uważana za najcenniejszy zabytek polskiego baroku. Składa się z dwóch kondygnacji tj. kościoła górnego pod wezwaniem św. Krzyża oraz kościoła dolnego pw. św. Bartłomieja. 

Muzeum Archidiecezjalne

Stare księgi

Muzeum Archidiecezjalne znajdujące się na Placu Katedralnym pod numerem 16 i mieści w swoich zbiorach liczne ekspozycje sakralne z całego terenu Śląska. 

Do najcenniejszych eksponatów muzealnych należy “Księga założenia klasztoru Najświętszej Marii Panny w Henrykowie” znana ze skróconej nazwy Księga henrykowska napisana ok. 1268 roku. 

Księga napisana została w całości w języku łacińskim. Dlatego też zawarty w niej fragment napisany w języku polskim jest szczególny. Zdanie to jest uważane za najstarszy zapis języka polskiego, jaki odnotowano dotychczas w źródłach tekstowych.

„Day ut ia pobrusa, a ti poziwai” (Daj, ać ja pobruszę, a ty poczywaj). 

Tłumaczenie powyższego zdania jest dyskusyjne. 

Co ciekawe, oprócz informacji dotyczących założenia klasztoru w księdze znajdują się opisy codziennego życia mieszkańców XIII wiecznej polskiej wsi.

Most Tumski we Wrocławiu

wrocławski Most Tumski

Most Katedralny, bo tak pierwotnie był nazwany, jak wskazują niektóre źródła istniał już w XI wieku. Wtedy tworzyła go konstrukcja drewniana, którą w XIX wieku zastąpiła stal.

Most Tumski łączący Wyspę Piaskową z Ostrowem Tumskim zdobią figury św. Jadwigi i Jana Chrzciciela autorstwa Gustawa Grunenberga.

Dzisiaj most ten znany jest również jako most zakochanych. Symbolem miłości miały być zawieszane na nim kłódki. Ciężar tej miłości w 2019 roku wynosił prawie 5 ton :-).

Kłódki zakochanych zostały zdjęte podczas remontu Mostu Tumskiego i od tego momentu nie powróciły na metalową konstrukcję mostu.

Wrocławskie Krasnale na Wyspie Tumskiej

wrocławski krasnal

Drukarz Kacper, którego znajdziemy na ulicy Katedralnej 3. To założyciel wrocławskiej Drukarni Świętokrzyskiej z XV wieku. Papierowy zwój trzymany przez Krasnala to modlitwa “Ojcze nasz”. Wszystko wskazuję na to, że  pod postacią Krasnala Drukarza kryje się nikt inny jak sam Kasper Elyan. W rzeczywistości Pan Elyan był polskim drukarzem, który w 1475 roku jako pierwszy wydrukował tekst w języku polskim

Tak więc pierwszy druk w języku polskim powstał właśnie w XV wieku we Wrocławiu!

Fani krasnali poza Drukarzem Kacprem znajdą tu m.in. Krasnala Kawiarka, Trisomka czy Bagażowego.

Ogród Botaniczny we Wrocławiu

Wrocławski Ogród Botaniczny z 1811 roku to doskonałe miejsce na spacer. W jego wnętrzu znajduję się ponad 7 tysięcy gatunków roślin. 

Ciekawym miejscem jest Panorama Natury, w której wnętrzu możemy podziwiać przeróżne eksponaty jak odlewy np.  tropów gadów permskich, odciski liści i małż oraz eksponaty takie jak skamieliny a nawet jajo dinozaura!

Ostrów Tumski – ciekawostki 

Nakrycia z głów czyli panujące obowiązki

Ostrów Tumski będący własnością Kościoła rządził się własnymi prawami. Choćby na przykład obowiązujący zwyczaj zdjęcia nakrycia głowy, który dotyczył wszystkich osób świeckich, które chciały przekroczyć “progi” wyspy tumskiej. 

Rajska wyspa

Sąd miejski  nie miał prawa ścigać przestępców na terenie Ostrowa Tumskiego. Prawo to przez ponad 300 lat pozwalało bezkarnie schronić się na wyspie licznym rzezimieszkom.  

Szlak handlowy XII wieku

Okolice Mostu Piaskowego i Wyspy Katedralnej stanowiły centralny punkt handlu międzynarodowego. Wiodły tędy dwa szlaki handlowe a na Ostrowie Tumskim znajdowały się domy kupieckie dla zagranicznych handlarz.

Zamek Piastów Śląskich na Ostrowie Tumskim

W XII wieku w płn.-zach. części Wyspy Tumskiej znajdował się murowany zamek książąt śląskich. 

Wrocławski Latarnik

Tajemnicza postać nosząca czarne ubrania z peleryną to nikt inny jak tutejszy latarnik, który każdego dnia gasi i zapala gazowe lampy. Ostrów Tumski rozświetla 99 zabytkowych latarni. 

Mikołaj Kopernik we Wrocławiu

Mikołaj Kopernik był scholastykiem w kolegiacie Św. Krzyża we Wrocławiu (1502-1538). Podobno astronom miał swoją siedzibę na ulicy Katedralnej 7.

Film

Summary
Ostrów Tumski we Wrocławiu - zabytki i atrakcje turystyczne, które warto zobaczyć.
Article Name
Ostrów Tumski we Wrocławiu - zabytki i atrakcje turystyczne, które warto zobaczyć.
Description
Ostrów Tumski - niezwykła dzielnica Wrocławia, w której kryje się wiele cennych zabytków sztuki i architektury sakralnej ⛪. Sprawdź, najważniejsze z nich »
Author
Publisher
Podróżnicza Obsesja
Publisher Logo

Maggie

Pasjonatka podróży, która z mottem "żyj życiem" przemierza przez świat. Niepoprawna marzycielka, która nie boi się sięgać po swoje marzenia, a jej lekarstwem na nudę codziennego życia jest planowanie kolejnych wojaży, tych bliskich, jak i tych dalekich. Nigdy nie ogląda się za siebie, tylko przed siebie. Podróżnicza Obsesja to miejsce, w którym dzielę się swoimi wrażeniami i doświadczeniami z wypraw po krajach świata i Europy!

Ten post ma 3 komentarzy

  1. Gosia

    Świetny wpis!Bardzo fajnie,że przytoczyłaś legendę. Jestem ciekawa kolejnych wpisów,a zwłaszcza fotografii Twojego autorstwa!

    1. Maggie

      Dzięki, Gosia! Cieszę się, żę Ci się podoba! Pozdrawiam 🙂

  2. Magdalena

    Bardzo ciekawy wpis, nie znałam historii Wrocławia. 🙂

Dodaj komentarz